Burdur'da 1950 Yıllık Tarih Gün Yüzüne Çıktı: Roma İmparatoru Hadrianus’un Heykeli Ayağa Kaldırıldı

Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi (MAKÜ) öncülüğünde Kibyra Antik Kenti’nde yürütülen kazılarda, Roma İmparatoru Hadrianus ile eşi İmparatoriçe Sabina’ya ait yaklaşık 1950 yıllık mermer heykellerin parçaları gün yüzüne çıkarıldı. Farklı dönemlerde bulunan parçaların birleştirilmesiyle 2,14 metre yüksekliğindeki Hadrianus heykeli yeniden ayağa kaldırıldı.

Burdur’un Gölhisar ilçesinde bulunan Kibyra Antik Kenti’ndeki arkeolojik kazılar, Roma dönemine ışık tutacak önemli buluntuları ortaya çıkardı.

Kültür ve Turizm Bakanlığının “Geleceğe Miras Projesi” kapsamında MAKÜ öncülüğünde sürdürülen çalışmalarda, Roma İmparatoru Hadrianus ve eşi İmparatoriçe Sabina’nın da aralarında bulunduğu dört mermer heykele ait parçalar bulundu.

Kazıların farklı aşamalarında kol, bacak ve ayakların da bulunduğu toplam 20 heykel parçası gün yüzüne çıkarılırken, bulunan parçaların bir araya getirilmesiyle yaklaşık 1950 yıllık Hadrianus heykelinin büyük bölümü bütünlendi.

Heykellerin 2026 yılındaki restorasyon çalışmaları, MAKÜ Gölhisar Meslek Yüksekokulu Mimari Restorasyon Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ünal Demirer’in sorumluluğundaki kazı restorasyon ekibi tarafından gerçekleştirildi.

Yapılan çalışmalar sonucunda Roma İmparatoru Hadrianus’a ait yaklaşık 2,14 metre yüksekliğindeki heykel yeniden ayağa kaldırıldı.

Kibyra Kazı Başkanı ve MAKÜ Fen-Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şükrü Özüdoğru, 2006 yılından bu yana sürdürülen kazılarda antik kentin bilinmeyen yönlerini ortaya çıkarmayı ve alanı ziyaretçilere daha iyi sunmayı amaçladıklarını belirtti.

Son çalışmaların Anıtsal Kent Giriş Kapısı’nda yoğunlaştığını belirten Özüdoğru, yapının üst bölümünde sergilendiği değerlendirilen dört mermer heykele ait parçaların bulunduğunu söyledi.

Heykellerin büyük ihtimalle MS 417 yılında meydana gelen deprem sırasında yüksekten düşerek parçalandığını ifade eden Özüdoğru, kazıların farklı aşamalarında toplam 20 parçaya ulaşıldığını kaydetti.

Parçalar arasında Hadrianus’a ait sağlam bir portre başının da bulunduğunu aktaran Özüdoğru, başın daha önce ortaya çıkarılan zırhlı gövdeye ait olduğunun anlaşılmasıyla heykelin bütünlüğünün büyük ölçüde sağlandığını ifade etti.

Kaliteli mermerden yapılan Hadrianus heykelinin zırhındaki detaylar da dikkat çekti. Heykelde Afyon-Döğer ve İscehisar mermerinin kullanıldığı belirlenirken, Roma İmparatoru Hadrianus’un askerî tipte betimlendiği görüldü.

Heykelin zırhında aslan ve kartal figürlerinin kabartma olarak işlendiğini belirten Özüdoğru, portre özelliklerinin eserin Hadrianus’a ait olduğunu kesin şekilde ortaya koyduğunu kaydetti.

Özüdoğru, Anadolu’da Hadrianus’a ait bütün hâlinde heykellere çok fazla rastlanmadığını belirterek, Kibyra’daki eserin bu açıdan da önemli olduğunu vurguladı.

Kazılardaki dikkat çekici buluntular Hadrianus heykeliyle sınırlı kalmadı. Belirlenen dört heykelden birinin Hadrianus’un eşi İmparatoriçe Sabina’ya ait olduğu tespit edildi.

Sabina heykelinin önemli bölümleri gün yüzüne çıkarılırken, kazılarda ayrıca yaklaşık 1,86 metre boyunda zırhlı bir imparator heykeli, üst ve alt gövdesi iki parça hâlinde bulunan bir kadın heykeli ile yaklaşık 30 santimetre yüksekliğinde bir erkek heykel başı bulundu.

Eksik parçaların ilerleyen kazı çalışmalarında ortaya çıkarılabileceği değerlendiriliyor.

Heykellerin Hadrianus’un hüküm sürdüğü MS 117-138 yılları arasında üretildiği, eserlerin yaklaşık MS 130’lara tarihlenebileceği değerlendiriliyor.

Roma döneminde imparatorların Anadolu ziyaretleri öncesinde kentlerin önemli noktalarına imparator heykellerinin yerleştirildiğini anlatan Prof. Dr. Özüdoğru, Kibyra’daki heykellerin de Hadrianus’un Anadolu ziyareti dolayısıyla sipariş edilmiş olabileceğini belirtti.

Hadrianus’un doğrudan Kibyra’yı ziyaret edip etmediğine ilişkin henüz bir belge bulunmadığını kaydeden Özüdoğru, kentin imparatorun Anadolu ziyaretleri sırasında böyle bir hazırlık yapmış olabileceğini ifade etti.

Kazı çalışmalarının yoğunlaştığı Anıtsal Kent Giriş Kapısı da kapsamlı bir çalışmayla ortaya çıkarılıyor. Anadolu’da plan özellikleri bakımından az sayıdaki örnekten biri olduğu belirtilen yapının iki yanında yuvarlak kuleler, ortasında ise üç kemerli geçiş bulunuyor.

Kapıdaki kazılara 2025 yılında başladıklarını aktaran Özüdoğru, yapının büyük ölçüde blok yığını hâlinde bulunduğunu ve çalışmalar kapsamında yaklaşık 2 bin 500 bloğun taşınarak tasnif ve sınıflandırmasının yapıldığını söyledi.

Kazıların bir sezon daha sürdürülmesinin ardından restorasyon ve proje aşamasına geçilmesi planlanıyor.

Yaklaşık 1950 yıllık dört heykele ait eksik parçaların tamamlanması ve restorasyon çalışmalarının bitirilmesinin ardından eserlerin bütünlenerek Burdur Müzesi’nin teşhir salonlarında ziyaretçilerle buluşturulması planlanıyor.

2006 yılından bu yana devam eden Kibyra kazılarıyla antik kentin bilinmeyen arkeolojik ve bilimsel yönlerinin ortaya çıkarılmasının yanı sıra kültürel mirasın korunarak gelecek kuşaklara aktarılması hedefleniyor.

Yükseköğretim Kurulu Başkanı Erol Özvar da MAKÜ öncülüğünde yürütülen Kibyra kazılarının üniversitelerin bilimsel araştırmalar yoluyla kültürel mirasa sunduğu katkının önemli örneklerinden biri olduğunu belirtti.

Arkeolojik çalışmaların yalnızca geçmişe ait eserleri ortaya çıkarmadığını ifade eden Özvar, Anadolu’nun tarihinin ve farklı medeniyetler arasındaki etkileşimin daha iyi anlaşılmasına da katkı sağladığını söyledi.

Özvar, “Üniversitelerimizin bilimsel araştırmalarıyla tarihimizin ve kültürel mirasımızın ortaya çıkarılmasına katkı sunmalarını, bu değerleri koruyarak gelecek kuşaklara aktarmalarını son derece önemli buluyoruz.” ifadelerini kullanarak kazı ve restorasyon çalışmalarında görev alan akademisyenleri ve ekipleri tebrik etti.